Sadya nga bang palaaway ang mga Waray?




Public Domain Image
  • Ipinaliwanag ng isang netizen na hindi naman palaaway ang mga Waray
  • Iyan kasi ang “steoreotyping” o nakasanayang ikinakapit na katangian sa kanila
  • Umani naman ito ng iba’t ibang reaksyon mula sa mga netizens

Tila may kaakibat na “stereotyping” kapag nababanggit ang mga Waray. Kaagad na naiisip ng ilan na kapag sinabing “Waray,” tiyak na matapang o palaaway. Sublait may katotohanan nga ba ito? Maikakategorya nga ba sa rehiyonal na pagkakakilanlan ng isang tao ang kaniyang personalidad?

Iyan ang pinabulaanan ng isang netizen na nagngangalang Tom Ong  sa Facebook page na “Memories of Old Manila.” Aniya, may “proverbial anecdote” na nakapaloob sa dahilan kung bakit nasabi ng ilang mga tao na palaaway ang mga waray, lalo na kung aalamin ang kanilang kasaysayan.

Public Domain Image

“ANG WARAY AY PALAAWAY? Ito ay isang proverbial anecdote ng Pilipinas. Ang Waray Waray ang Tawag sa Akin at Hindi Umaatras sa Laban ay isang kasabihan sa Leyte at Samar na naging tanyag sa Pilipinas. Ang anekdotang ito ay nagsasabing matatapang ang mga Waray lalo na ang kababaihang Waray,” saad sa paliwanag.

“Naging impresyon ito na ang Waray ay gustong makipag-away. Ngunit ang Leyte-Samar ang kadalasang dinadaungan ng mga Kongkistador na Kastila. Ganoon din ang mga Amerikano at Hapon ay sa Leyte dumadaong.
Noong 1902 ay sinunog ng mga Amerikano ang Samar at kinuha nila ang makasaysayang kampana ng Balangiga. Likas lang na ipagtanggol ng mga Waray ang sarili sa mananakop.”

“Ang mga Waray ang dumanas ng matinding sakuna sa bagyo sa kasaysayan ng Pilipinas. Maraming Waray ang nasawi sa Ormoc na nalunod sa baha. Nawasak ng Yolanda ang Leyte at maraming buhay. Ang Waray ay hindi umaatras sa laban, ibig sabihin ay hindi sumusuko sa anumang hamong dumarating sa buhay.”

“Ang Waray ay nakatatayong muli at nakakaahon kahit anong tinding bagyo pa ang dumating, ito ang magandang ugali ng mga Waray,” pangwakas na paliwanag ng netizen.

Public Domain Image

Umani naman ito ng iba’t ibang reaksyon at komento mula sa mga netizens.

“Tama matiisin ang mga Waray, mapagtimpi sa kabaitan at halos pakainin ka sa palad. Pero kapag naubos na ang pagtitimpi at pagpapakumbaba, magtago na kayo,” sabi ng isang proud Waray.

Turan naman ng isa, “My impression of the word ‘Waray’ means MATAPANG. I heard it in a song before. Ibig sabihin, may fighting spirit kaya hindi madaling mapatumba.”

“Hanga ako sa lakas ng loob at tapang ng mga Waray. Marami akong mga nakasama sa kabataan ko at hindi ko sila malilimutan sapagkat naging bahagi sila ng aming buhay sa hirap at ginhawa,” pahayag naman ng isa.

Ang mga Waray o Waray-Waray, ay mga etnolingguwistikong pangkat ng mga taal o katutubong mamamayan ng Samar, Leyte, at Biliran. Tinatawag ding Waray ang kanilang wika.

Ayon sa kasaysayan, ang Waray ay mga descendants ng mga lahing nagsasalita ng wikang Austronesian, na dumating sa Pilipinas noong Panahong Bakal o Metal. Sila rin ang mga naunang nadatnan ng mga mananakop na Espanyol sa pamumuno ni Ferdinand Magellan.

Bagama’t marami sa kanila ang mga unang taong naging Kristiyano, sa kanilang lahi rin huling nawala o naubos ang mga taong naniniwala sa paganismo, o pagsamba sa mga anito at kalikasan, na unang paraan ng pagsamba ng mga ninuno.