Bakit nga ba tumitiklop ang ‘makahiya?’




Public Domain Image
  • Ang makahiya ay isang uri ng halamang kumukuyom kapag nasasanggi o nasasaling
  • May alamat o kuwentong pinagmulang ang kalakip nito
  • Sa agham, tinatawag itong “Mimosa pudica”

Natanong mo na ba sa sarili mo kung bakit tumitiklop o tumutupi ang mga dahon ng makahiya?

Tiyak na isinagot sa iyo ng iyong lolo o lola ang isang alamat hinggil dito noong bata ka pa.

Noong unang panahon daw ay may mayamang mag-asawa na nagngangalang Mang Dondong at Aling Iska. May nag-iisa silang anak na babae na nagngangalang Maria na responsable, masunurin, masipag, at mabait.

Public Domain Image

Subalit ang isa sa mga kahinaan naman ni Maria ay ang pagiging labis na mahiyain. Dahil dito, naiilang siya sa pakikipag-usap sa mga tao. Para maiwasan niya ang makita o makisalamuha sa iba, palagi niyang ikinukulong ang sarili sa kanyang silid.

May hardin ng mga bulaklak si Maria. Ang mga bulaklak na ito ay pawang magaganda na batid naman ng buong bayan. Matiyaga at magiliw niyang inaalagaan ang kanyang mga halaman. Dito siya nakakakuha ng kaligayahan.

Isang araw, may mga bandido o tulisang bundok ang sumalakay sa kanilang bayan. Pinaslang ng mga bandido ang mga residente at tinangay ang kanilang mga salapi at mahahalagang kagamitan. Agad na inutusan ng mag-asawa ang kanilang anak na magtago sa hardin nito.

Silang mag-asawa naman ay nanatili sa kanilang bahay upang proteksyunan ang kanilang mga ari-arian. Matindi ang panalangin ng mag-asawa sa Diyos na iligtas at proteksyunan ang kanilang anak. Matapos makuha ng mga bandido ang kanilang mga ari-arian, agad nilang pinuntahan ang hardin. Wala roon si Maria.

Hanggang sa namataan nila ang isang kakaibang halaman, na noon lamang nila nakita. Nagulat sila dahil nang maapakan nila ito, agad itong tumiklop na para bang nahihiya. Saka nila napagtanto na marahil, ito ang kanilang anak na si Mariang mahiyain, na hindi naglaon, ay tinawag nilang makahiya.

Public Domain Image

Subalit kung tatanawin naman natin sa lente ng botany, sangay ng agham na may kinalaman sa pag-aaral ng mga halaman, ang makahiya na¬† “Mimosa pudica” ay talagang nag-aangkin ng sensitibong mga dahon, na kapag nahawakan ay tumitiklop, kumukuyom, o tumutupi, na bumabalik din naman sa dati.

Kung inaakala mong tatahi-tahimik lamang ang makahiya, alam mo bang ginawaran ito ng pagkilala mula sa United Kingdom? Ito ay ang “Royal Horticultural Society’s Award of Garden Merit.” Marami rin itong mga benepisyong pangkalusugan, kaya naman ang damong ligaw na ito sa atin, ibinebenta nang mahal sa ibang bansa, lalo na sa Canada.

Hindi dapat ikahiya: Damong ligaw sa Pilipinas na makahiya, ibinebenta sa Canada ng higit P400

Anong aral ang maaari nating mapulot sa makahiya?

Simple lamang. Ilagay sa lugar ang pagiging mahiyain kung kinakailangan upang sarili ay maprotektahan.

Ikaw, anong kuwentong “makahiya” mo? Ibahagi mo na iyan!